Avrupa Birliği’nin güneş enerjisi tedarik zincirini Çin dışındaki üreticilere açma hamlesi, Hindistan’a büyük bir ihracat kapısı oluşturdu. Tata Power (TATAPOWER), ürettiği güneş hücreleri ile panellerini ilk kez Avrupa pazarına göndermek için hazırlıklara başladı.
Şirketin CEO’su Praveer Sinha, Avrupa’daki tek bir ülkede 2–3 gigavatlık güneş ekipmanı fırsatı gördüklerini açıkladı. Tata Power ülkenin adını vermedi ancak açıklama, İtalya’nın Çin menşeli ekipman kullanılmayan güneş projelerine yönelik yeni düzenlemesiyle ilgili bir soru üzerine geldi.
Çin’in payı yüzde 94
Avrupa’nın güneş enerjisi yatırımları hızla büyürken kullanılan ekipmanların büyük bölümü kıta dışından geliyor. Avrupa Birliği’nde kurulan güneş modüllerinin yüzde 95’ten fazlası ithal ediliyor.
Sektör verilerine göre Çin, 2023 yılında Avrupa Birliği’nin güneş modülü ve hücresi tedarikinin yaklaşık yüzde 94’ünü karşıladı. Eurostat’ın farklı ürün kapsamıyla hazırladığı 2024 verilerinde ise Çin’in birlik dışından ithal edilen güneş panellerindeki payı yüzde 98’e ulaştı.
Bu yoğunlaşma, Avrupa’nın enerji dönüşümünü tek bir ülkenin üretim kapasitesine ve ticaret politikalarına bağımlı hale getiriyor. Brüksel, düşük maliyet avantajını tamamen kaybetmeden tedarik zincirine yeni ülkeler eklemeye çalışıyor.
İtalya Çin’siz projelere yöneldi
İtalya, Avrupa Birliği’nin Net Sıfır Sanayi Yasası kapsamında Çin’de üretilen ekipmanların kullanılmadığı güneş enerjisi projeleri için ithalat kapısını genişletti. Düzenleme, fiyatın yanı sıra üretim kaynağı ve tedarik güvenliğini de ihale şartlarının parçası haline getiriyor.
İtalya’daki düzenleme sorulan Tata Power CEO’su Sinha, şirketin tek bir ülkede 2–3 gigavatlık ihracat potansiyeli gördüğünü söyledi. Şirket, görüşmelerin hangi aşamada bulunduğu, olası siparişlerin değeri ve teslimat takvimi hakkında ayrıntı paylaşmadı.
Tata Power’ın Avrupa’ya gerçekten ihracata başlaması için ürünlerin teknik sertifikasyon, menşe, sürdürülebilirlik ve tedarik zinciri koşullarını karşılaması gerekecek.
Tata 4,9 gigavatlık kapasite kurdu
Tata Power’ın güneş hücresi ve modülü üreten entegre tesisleri yıllık yaklaşık 4,9 gigavatlık kapasiteye sahip bulunuyor. Şirketin üretim merkezi, Hindistan’ın güneyindeki Tamil Nadu eyaletinin Tirunelveli bölgesinde yer alıyor.
Tesis 2025–2026 mali yılında 3 bin 825 megavat güneş modülü ve 3 bin 702 megavat PERC tipi güneş hücresi üretti. Hücrelerde ulaşılan en yüksek verimlilik oranı yüzde 23,5 olarak açıklandı.
Tata Power daha önce üretiminin büyük bölümünü Hindistan’daki projelere ayırmıştı. Avrupa’ya ihracat planı, şirketin iç pazar odaklı stratejisinden küresel tedarikçi modeline geçmeye başladığını gösteriyor.
Hedef 10 gigavatlık üst zincir
Tata Power yalnızca hücre ve panel üretimiyle sınırlı kalmak istemiyor. Şirket, güneş hücresi üretiminde kullanılan ingot ve wafer kapasitesini 10 gigavata kadar çıkarabilecek bir üretim zinciri kurmayı hedefliyor.
Ingot ve wafer üretimi, güneş paneli tedarik zincirinin hücreden önce gelen kritik aşamalarını oluşturuyor. Bu alanlarda üretim kapasitesinin sınırlı olması, Çin dışındaki panel üreticilerinin ham madde bakımından Pekin’e bağımlı kalmasına yol açıyor.
Tata Power’ın yatırımı tamamlanırsa şirket panelin son montajını yapan bir üreticiden, zincirin daha fazla aşamasını kontrol eden entegre bir tedarikçiye dönüşebilecek. Avrupa açısından da yalnızca panel değil, hücre ve ara ürün sağlayabilecek yeni bir kaynak ortaya çıkacak.
Hindistan 200 gigavata ulaştı
Hindistan’ın güneş modülü üretim kapasitesi yaklaşık 200 gigavata ulaştı. Buna karşılık ülkedeki hücre üretim kapasitesi yaklaşık 30 gigavat seviyesinde bulunuyor. Aradaki büyük fark, birçok üreticinin panel montajında ithal hücre kullanmaya devam ettiğini gösteriyor.
Hindistanlı şirketler, iç pazardaki hızlı kapasite artışının ardından üretim fazlasını Avrupa ve ABD’ye yönlendirmeye hazırlanıyor. Avrupa’nın Çin dışı tedarikçi arayışı, Hindistan’daki büyük tesislerin ihracat planlarını hızlandırıyor.
Hindistan ile Avrupa Birliği arasında 2026’nın başında varılan ticaret anlaşması da birçok üründeki gümrük vergisini düşürdü. Daha düşük tarifeler, Hintli güneş enerjisi üreticilerinin Avrupa’daki fiyat rekabetine katılmasını kolaylaştırabilir.
Avrupa’nın ithalat faturası 11,1 milyar euro
Avrupa Birliği, 2024 yılında birlik dışından 11,1 milyar euro değerinde güneş paneli ithal etti. Aynı dönemde kıtanın birlik dışına gerçekleştirdiği güneş paneli ihracatı yalnızca 700 milyon euro seviyesinde kaldı.
İthal edilen panel miktarı artarken ithalat değerinin düşmesi, Çin kaynaklı düşük fiyatların Avrupa pazarındaki etkisini gösterdi. Çinli üreticilerin büyük ölçekli tesisleri ve entegre tedarik zincirleri, rakiplerine karşı önemli bir maliyet avantajı sağlıyor.
Avrupa’nın Çin dışından ürün alma şartlarını artırması, panel maliyetlerini kısa vadede yükseltebilir. Buna karşılık Brüksel, daha yüksek maliyeti tedarik güvenliği, yerli üretim ve stratejik bağımsızlık için ödenmesi gereken bir bedel olarak değerlendiriyor.
Türkiye için rekabet de fırsat da büyüyor
Avrupa’nın Çin dışı güneş ekipmanı arayışı, Türkiye’deki üreticiler açısından da yeni bir ihracat alanı oluşturabilir. Ancak Hindistan’ın hızla büyüyen kapasitesi, Avrupa pazarında Türk üreticiler için güçlü bir fiyat ve ölçek rakibi anlamına geliyor.
Türkiye’de Kalyon PV’nin entegre güneş hücresi ve panel üretim kapasitesi 2026’daki yeni yatırımla 2,1 gigavata yükseldi. Tesiste ingot dilimlemeden hücre ve panel üretimine uzanan entegre bir üretim modeli kullanılıyor.
Avrupa’daki ihalelerde Çin dışı menşe, karbon ayak izi ve tedarik güvenliği daha önemli hale geldikçe Türkiye’nin coğrafi yakınlığı avantaj sağlayabilir. Buna karşın Hintli üreticilerin daha büyük ölçekle pazara girmesi, fiyat rekabetinin sertleşeceğine işaret ediyor.
İlk sipariş kritik eşik olacak
Tata Power henüz bağlayıcı bir Avrupa siparişi veya ihracat başlangıç tarihi açıklamadı. Bu nedenle 2–3 gigavatlık rakam, kesinleşmiş sözleşmeden çok şirketin gördüğü pazar potansiyelini ifade ediyor.
İlk anlaşmanın büyüklüğü, fiyatı ve yerel içerik şartları, Avrupa’nın Çin dışı güneş paneli stratejisinin ticari olarak uygulanabilir olup olmadığını gösterecek. Siparişin gerçekleşmesi, diğer Hintli üreticilerin de Avrupa yatırımlarını hızlandırmasına yol açabilir.
Avrupa açısından temel sınav, Çin’e bağımlılığı azaltırken güneş enerjisi projelerinin maliyetini kontrol altında tutmak olacak. Hindistan, Türkiye ve diğer üretim merkezleri arasındaki yarışın sonucunu ise fiyatın yanı sıra sertifikasyon, teslimat süresi ve tedarik zincirinin izlenebilirliği belirleyecek.
